Przejdź do

ROZWÓD

Chęć zakończenia prawnej więzi łączącej z dotychczasowym małżonkiem, w polskim systemie prawnym, jest obwarowana licznymi wymaganiami i zależna od wystąpienia konkretnych przesłanek. Polski ustawodawca stoi na stanowisku zapewnienia ochrony założonej w wyniku zawarcia małżeństwa rodziny, jak również ochrony dobra wspólnych małoletnich dzieci małżonków. W rozumieniu prawodawcy rozwód ma być ostatecznością, a wszelkie obwarowania prawne mają w jak najdalej idący sposób zabezpieczyć trwałość istniejącego małżeństwa, a przez to przyczynić się dla dobra założonej rodziny. Tym samym, postępowanie zmierzające do orzeczenia rozwodu jest obwarowane licznymi warunkami oraz przesłankami.

 

  1. Jaki organ jest właściwy w przypadku rozwodu?

Zgodnie z wolą prawodawcy o zakończeniu małżeństwa może zadecydować tylko i wyłącznie Sąd w drodze wyroku. Pomimo więc, że zawarcie małżeństwa następuje przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego, to jego rozwiązanie może nastąpić jedynie na drodze postępowania sądowego. Nie ma w tym przypadku znaczenia fakt obustronnej chęci zakończenia trwania małżeństwa. Już więc sama konieczność przygotowania, wniesienia oraz późniejszego popierania powództwa może być dla osoby chcącej się rozwieść dużym problemem. Co więcej, samo wniesienie pozwu nie daje jeszcze gwarancji ostatecznego rozwiązania małżeństwa w wyniku rozwodu. Żeby do tego doszło spełnione muszą zostać konkretne warunki i przesłanki, których wystąpienie dopiero umożliwi orzeczenie rozwodu.

 

  1. Przesłanki orzeczenia o rozwodzie

I. przesłanka pozytywna

Najważniejszą przesłanką, warunkującą możliwość rozwiązania małżeństwa, jest zaistnienie trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Jest to tzw. przesłanka pozytywna, która musi wystąpić, ażeby Sąd mógł orzec rozwód.

Wskazana zupełność rozkładu pożycia małżeńskiego oznacza, że między małżonkami wygasły trzy  podstawowe więzi:

a) więź psychiczna – objawiająca się brakiem pozytywnego stosunku uczuciowego małżonków wobec siebie, zaufania, lojalności, szczerości czy wsparcia;

b) więź fizyczna – polegająca na braku kontaktów cielesnych małżonków;

c) więź gospodarcza – objawiająca się brakiem m.in. prowadzenia wspólnego gospodarstwa czy wspólnego zamieszkiwania małżonków.

Jeżeli choć jedna z powyższych więzi nie wygasła wówczas nie będzie możliwe orzeczenie rozwodu.

Natomiast trwałość rozkładu pożycia małżeńskiego będzie cechowała się brakiem perspektywy powrotu do wspólnego pożycia małżonków w przyszłości.

II. przesłanki negatywne

Dodatkowo możliwość orzekania o rozwodzie wystąpi w sytuacji braku wystąpienia chociażby jednej z przesłanek negatywnych. Są nimi:

a) dobro wspólnych małoletnich dzieci;

b) sprzeczność rozwodu z zasadami współżycia społecznego;

c) żądanie rozwodu przez małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego.

Jeżeli więc w toku postępowania sądowego okaże się, że chociaż jedna ze wskazanych sytuacji wystąpi, rozwód nie będzie możliwy.

Z uwagi na fundamentalne znaczenie omawianych przesłanek, dla możliwości orzeczenia rozwodu, w treści pozwu konieczne jest szczegółowe wykazanie zarówno faktu wystąpienia przesłanki pozytywnej, jak też wykazanie braku istnienia przesłanek negatywnych.

 

  1. Orzekanie o winie

Omawiając kwestie dotyczące rozwodu, równie istotne jest przytoczenie elementów znajdujących się w wyroku rozwodowym. Wywierają one bowiem często daleko idące skutki również w innych aspektach naszego życia.

W pierwszej kolejności przytoczyć należy, że zgodnie z art. 57 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, sąd orzekając rozwód orzeka także o tym, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia.

Istotnym jest jednak to, że na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekanie o winie. W takim przypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy. Kwestia winy odgrywa z kolei istotną rolę w zakresie potencjalnych innych następstw. Dotyczy to wszak możliwości wspomnianej już wyżej negatywnej przesłanki związanej z żądaniem rozwodu przez małżonka wyłącznie winnego czy ubiegania się o alimenty od byłego małżonka (co zostało omówione w dalszej części).

 

  1. Władza rodzicielska i kontakty z dziećmi

Kolejny element wyroku rozwodowego dotyczy małżonków mających wspólne małoletnie dzieci. W takim przypadku, zgodnie z art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w wyroku orzekającym rozwód, sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem. Istotne jest jednak to, że w sytuacji, w której polubownie unormowaliście z małżonkiem te kwestie, sąd uwzględni takie pisemne porozumienie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka.

W związku z tym należy przyjąć, że także i ta kwestia stanowi fakultatywny element wyroku rozwodowego. Znajdzie zastosowanie przede wszystkim, gdy nie jesteście w stanie polubownie unormować kwestii wykonywania władzy rodzicielskiej oraz utrzymywania kontaktów nad waszym wspólnym małoletnim dzieckiem.

Warto też zaznaczyć, że sąd w ogóle nie będzie orzekał o kwestii kontaktów nad waszym wspólnym małoletnim dzieckiem, w przypadku wniesienia przez rozwodzących się małżonków zgodnego wniosku w tym zakresie.

 

  1. Alimenty

a) dla dziecka

Ten element wyroku rozwodowego jest obligatoryjny, w przypadku gdy w chwili rozwodu opiekujecie się jeszcze wspólnym małoletnim dzieckiem. W Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym przewidziano, że sąd w wyroku rozwodowym orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Będzie to następowało poprzez wskazanie konkretnej kwoty, jaką jeden z byłych małżonków zobowiązany będzie płacić na rzecz waszego wspólnego dziecka. W treści pozwu powinna znaleźć się żądana przez Ciebie kwota alimentacyjna, która to powinna uwzględniać zarówno potrzeby dziecka, jak też zarobkowe i majątkowe możliwości jednego z rodziców, który to będzie zobowiązany do ich uiszczania.

Warto podkreślić, że alimenty są uprawnieniem dziecka, przez co żaden z rodziców, w trakcie rozwodu, nie może zrzec się alimentów od drugiego z rodziców i zobowiązać się do samodzielnego ponoszenia kosztów utrzymania małoletniego dziecka. Orzeczenie w tym zakresie jest niezależne od wniosku jednego z małżonków.

b) dla byłego małżonka

Także i w tym przypadku, w konkretnie wskazanych w ustawie przypadkach, byłemu małżonkowi będzie przysługiwało uprawnienie do otrzymywania od drugiego, byłego już małżonka, alimentów. Należy jednak zaznaczyć, że orzeczenie o tej kwestii następuje wyłącznie na wniosek jednego z małżonków.

Po pierwsze, małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

Po drugie, jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

W przywołanych przypadkach wyraźnie widać więc, jak istotne znaczenie ma kwestia orzekania o winie rozkładu pożycia  jednego z małżonków.

Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa.

Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

 

  1. Korzystanie ze wspólnego mieszkania

Sąd będzie orzekał o uregulowaniu sposobu korzystania tylko w przypadku, gdy wraz ze swoim małżonkiem zajmujecie wspólne mieszkania i tylko na czas wspólnego w nim zamieszkiwania już po waszym rozwodzie. Jest to więc wyłącznie rozwiązanie tymczasowe, które wygaśnie, gdy któryś z rozwiedzionych małżonków wyprowadzi się z takiego lokalu. Będzie to faktyczne rozdzielenie małżonków (np. poprzez przyznanie każdemu z nich prawa do korzystania z odrębnych pokoi) w ramach dotychczasowego wspólnego mieszkania.

Warto podkreślić, że orzekając o tej kwestii sąd bierze pod uwagę przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Możliwe jest także, na zgodny wniosek małżonków, orzeczenie o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe

Również te kwestie stanowić będą fakultatywny element wyroku rozwodowego.

 

  1. Podział wspólnego majątku

Jest to kolejny możliwy, lecz nie obowiązkowy element wyroku rozwodowego. Mianowicie, na wniosek jednego z małżonków, sąd może w wyroku rozwodowym dokonać podziału majątku wspólnego.

Będzie to jednak możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy taki podział nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

 

  1. Eksmisja małżonka

Warto wspomnieć także o możliwości eksmitowania jednego z małżonków, co może nastąpić w drodze wyroku rozwodowego. Jest to jednak rozwiązanie wyjątkowe. Zgodnie z regulacją zawartą w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym w wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka.

Powyższe będzie jednak możliwe wyłącznie wtedy, gdy mieszkanie należy do obojga małżonków lub należy do majątku osobistego drugiego małżonka. Taki przypadek nie wystąpi więc wtedy, gdy eksmisja miałaby nastąpić z mieszkania stanowiącego wyłączną własność małżonka.

 

  1. Dowody

Wszelkie okoliczności związane ze sprawą rozwodową będą musiały zostać przez Ciebie wykazane. W toku postępowania rozwodowego możesz korzystać ze wszelkich środków dowodowych, które to ostatecznie pozwolą na udowodnienie określonych faktów. Przede wszystkim będzie to kwestia wykazania trwałości i zupełności rozkładu pożycia małżeńskiego.

W toku postępowania będziesz mógł skorzystać z m.in. dokumentów, fotografii, nagrań, zeznań świadka. Dodatkowo, co istotne, w toku postępowania rozwodowego sąd obligatoryjnie zarządza dowód z przesłuchania stron.

 

  1. Koszty

Wnosząc pozew o rozwód jesteś także zobowiązany do uiszczenia odpowiedniej opłaty sądowej. W przypadku rozwodu jest to opłata stała, która wynosi 600 zł.

Jeżeli jednak w toku postępowania rozwodowego sąd dokonać ma także podziału majątku wspólnego uiścić należy dodatkowo opłatę w wysokości 300 zł (gdy wniosek zawiera zgodny projekt podziału majątku wspólnego) lub 1000 zł (gdy brak zgody co do projektu podziału majątku).

 

Wskazane wyżej informacje potwierdzają, że rozwiązanie małżeństwa w wyniku rozwodu, jest mocno sformalizowane i wymaga wykazania wielu okoliczności. W tym postępowaniu istotne jest więc jak najwłaściwsze przygotowanie pozwu oraz innych pism procesowych w sprawie. Kwestie, o których sąd orzekać będzie w ramach postępowania rozwodowego, wywołują bowiem daleko idące skutki na wielu płaszczyznach życia. Przez to tak ważne jest zachowanie prawidłowości formalnej pozwu oraz merytoryczne przytoczenie wszystkich argumentów mających znaczenie w sprawie.

Z uwagi na to zachęcamy do skorzystania z usług naszej Kancelarii, zarówno w zakresie przygotowania pozwu oraz innych pism procesowych, a także reprezentacji przed sądem. Pracownicy Kancelarii, posiadający duże doświadczenie w zakresie spraw rozwodowych, oferują swoje fachowe wsparcie w skutecznym i szybkim zakończeniu postępowania.

Zachęcamy także do samodzielnego wygenerowania prawidłowego pozwu o rozwód za pomocą naszego Generatora Pism Dokumentów.