Umowa na pompę ciepła – niedozwolone klauzule UOKiK

Umowa na pompę ciepła może dotyczyć inwestycji wartej kilkadziesiąt tysięcy złotych, często finansowanej kredytem albo powiązanej z dotacją. Jeżeli dokument jest podpisywany podczas wizyty przedstawiciela handlowego w domu klienta, szczególnego znaczenia nabierają zapisy dotyczące ceny, rodzaju urządzenia, odpowiedzialności wykonawcy, kar umownych oraz możliwości zmiany warunków po podpisaniu umowy.

6 października 2026 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał decyzję nr RŁO-2/2026 dotyczącą wzorców umów stosowanych przez spółkę Nasz Prąd S.A. UOKiK uznał 21 postanowień za niedozwolone i nałożył na przedsiębiorcę karę w wysokości 21 475 000 zł. Decyzja nie jest prawomocna i spółka może odwołać się od niej do sądu.

Rozstrzygnięcie jest istotne nie tylko dla klientów tej konkretnej spółki. Pokazuje również, jakie zapisy w umowach dotyczących pomp ciepła, fotowoltaiki, magazynów energii i termomodernizacji mogą prowadzić do nadmiernego obciążenia konsumenta.

Umowa na pompę ciepła – co zakwestionował UOKiK?

Postępowanie UOKiK obejmowało wzorce umów dotyczące między innymi:

• pomp ciepła,
• instalacji fotowoltaicznych,
• magazynów energii,
• kotłów na pellet,
• termomodernizacji budynków.

Prezes UOKiK uznał część postanowień za niedozwolone w rozumieniu art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z tym przepisem postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.

Nie oznacza to jednak, że każde niekorzystne dla klienta postanowienie jest automatycznie niedozwolone. Konieczna jest analiza treści umowy, sposobu jej zawarcia oraz tego, czy konsument rzeczywiście miał wpływ na konkretny zapis.

Zmiana mocy pompy ciepła i ceny po podpisaniu umowy

Jedna z zakwestionowanych klauzul pozwalała przedsiębiorcy na zmianę mocy pompy ciepła po przeprowadzeniu dodatkowej weryfikacji technicznej.

Wraz ze zmianą urządzenia mogła zmienić się również cena, a konsument nie miał zagwarantowanego prawa do rezygnacji z umowy bez negatywnych konsekwencji.

UOKiK wskazał, że to przedsiębiorca jako profesjonalista powinien odpowiednio zweryfikować warunki techniczne nieruchomości oraz prawidłowo dobrać urządzenie przed zawarciem umowy.

Jeżeli po podpisaniu kontraktu zachodzi konieczność zmiany istotnych parametrów urządzenia albo ceny, konsument powinien mieć możliwość podjęcia świadomej decyzji, czy akceptuje nowe warunki.

Dlatego w umowie warto dokładnie określić:

• producenta urządzenia,
• model,
• moc,
• cenę,
• przesłanki ewentualnej zmiany,
• sposób uzyskania zgody klienta,
• konsekwencje braku zgody na proponowaną zmianę.

Czy wykonawca może zmienić producenta pompy ciepła?

W decyzji znalazło się również postanowienie pozwalające wykonawcy jednostronnie zastąpić pompę ciepła jednej marki urządzeniem innego producenta w zależności od dostępności towaru.

Problem polega na tym, że ogólna zgoda konsumenta udzielona z góry może nie zapewniać mu rzeczywistej możliwości oceny, czy urządzenie zastępcze jest rzeczywiście równoważne.

Przy porównywaniu urządzeń znaczenie mogą mieć między innymi:

• moc,
• efektywność,
• poziom hałasu,
• parametry techniczne,
• kompatybilność z instalacją,
• długość gwarancji,
• warunki serwisowania,
• dostępność części.

Samo określenie urządzenia jako „równoważnego” nie musi więc wystarczyć.

Kara 1000 zł za każdy dzień – UOKiK zakwestionował zapis

Jednym z bardziej wyrazistych przykładów była klauzula przewidująca obciążenie konsumenta kwotą 1000 zł za każdy dzień opóźnienia, jeżeli nieruchomość nie została przygotowana do rozpoczęcia prac, a problem nie został usunięty w ciągu dwóch godzin.

Wątpliwości wzbudziło między innymi to, że umowa nie określała wystarczająco precyzyjnie, co oznacza „przygotowanie” budynku.

Jednocześnie nie przewidziano porównywalnej sankcji wobec przedsiębiorcy na wypadek niewykonania jego własnych obowiązków.

Postanowienia dotyczące kar i opłat dodatkowych powinny więc precyzyjnie określać:

• jakie zachowanie stanowi naruszenie,
• w jaki sposób obliczana jest kara,
• jaki jest jej maksymalny poziom,
• jakie obowiązki ciążą na każdej ze stron.

Demontaż pompy ciepła po braku dopłaty

Kolejne zakwestionowane postanowienie pozwalało wykonawcy, w przypadku braku zapłaty pozostałej części ceny, zażądać zwrotu urządzenia i dokonać jego demontażu.

Konsument mógł zostać dodatkowo obciążony kosztami:

• montażu,
• demontażu,
• utraty wartości sprzętu,
• elementów nienadających się do ponownego wykorzystania.

UOKiK zwrócił przy tym uwagę, że przedsiębiorca wymagał wcześniej zapłaty znacznej części ceny jeszcze przed rozpoczęciem instalacji.

Dlatego przed podpisaniem umowy na pompę ciepła warto dokładnie sprawdzić:

• harmonogram płatności,
• moment przejścia własności urządzenia,
• zasady odbioru,
• konsekwencje opóźnienia w płatności,
• zasady ewentualnego demontażu.

Odpowiedzialność za dach i szkody montażowe

W umowach dotyczących fotowoltaiki pojawiły się również zapisy przerzucające na konsumenta ryzyko związane z konstrukcją dachu.

Klient miał potwierdzać, że konstrukcja wytrzyma ciężar instalacji i ekipy montażowej. UOKiK uznał, że w ten sposób ryzyko techniczne zostało nadmiernie przeniesione na konsumenta, mimo że to przedsiębiorca profesjonalnie projektuje i wykonuje instalację.

Umowa powinna więc jasno wskazywać:

• kto odpowiada za ocenę techniczną miejsca montażu,
• czy wymagana jest ekspertyza,
• kto ponosi jej koszt,
• kto odpowiada za szkody montażowe,
• kto ponosi odpowiedzialność za błędną ocenę warunków technicznych.

Jakie jeszcze klauzule zakwestionował UOKiK?

Decyzja obejmuje szerszy katalog postanowień.

UOKiK zakwestionował między innymi zapisy dotyczące:

• opłat za kolejne monity,
• jednostronnego uznania odbioru prac,
• nieprecyzyjnych kosztów dodatkowych,
• wyłączenia odpowiedzialności za opóźnienia dostawców,
• ograniczenia odpowiedzialności wykonawcy,
• deklaracji, że wszystkie zapisy zostały indywidualnie uzgodnione,
• ograniczenia pojęcia wady istotnej,
• jednostronnego prawa wykonawcy do odstąpienia od umowy.

Samo zamieszczenie w umowie zdania, że wszystkie warunki były indywidualnie negocjowane, nie oznacza jeszcze, że rzeczywiście tak było.

Znaczenie ma to, czy konsument faktycznie miał możliwość wpływu na treść danego postanowienia.

Umowa na pompę ciepła a niedozwolone klauzule

Niedozwolone postanowienie umowne może nie wiązać konsumenta.

UOKiK wskazuje, że konsument, który podpisał umowę zawierającą klauzulę abuzywną, może powoływać się na jej bezskuteczność. Jeżeli przedsiębiorca nie uzna stanowiska konsumenta, sprawa może zostać skierowana do sądu.

Nie oznacza to jednak, że cała umowa zawsze automatycznie staje się nieważna.

Co do zasady należy ustalić:

• które postanowienie jest kwestionowane,
• czy było indywidualnie uzgodnione,
• jaki wpływ ma jego bezskuteczność na pozostałą część umowy,
• jakie roszczenia wynikają z konkretnego stanu faktycznego.

Czy decyzja UOKiK dotyczy wszystkich firm OZE?

Nie.

Decyzja nr RŁO-2/2026 dotyczy konkretnego przedsiębiorcy oraz stosowanych przez niego wzorców umów.

Nie oznacza automatycznie, że identyczny skutek prawny dotyczy każdej podobnie brzmiącej klauzuli stosowanej przez inną firmę.

Decyzja może jednak stanowić bardzo istotny punkt odniesienia przy ocenie innych umów z branży OZE.

UOKiK już wcześniej podejmował działania wobec przedsiębiorców z tego rynku, zwracając uwagę między innymi na nieprzejrzyste warunki sprzedaży, nadmierne sankcje i niedozwolone klauzule.

Umowa zawarta w domu – ile czasu na odstąpienie?

W przypadku umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa trzeba osobno przeanalizować prawo do odstąpienia.

Co do zasady konsument ma 14 dni na odstąpienie od umowy zawartej na odległość albo poza lokalem przedsiębiorstwa.

Jeżeli jednak umowę zawarto podczas nieumówionej wizyty przedsiębiorcy w miejscu zamieszkania lub zwykłego pobytu konsumenta, termin wynosi 30 dni. Taki sam 30-dniowy termin dotyczy określonych umów zawieranych podczas wycieczek organizowanych przez przedsiębiorcę.

To bardzo ważne w przypadku sprzedaży pomp ciepła i fotowoltaiki prowadzonej przez przedstawicieli handlowych odwiedzających klientów w domu.

Przed odstąpieniem należy jednak ustalić:

• kiedy zawarto umowę,
• czy wizyta była wcześniej umówiona,
• czego dokładnie dotyczyła umowa,
• czy przedsiębiorca rozpoczął już świadczenie,
• jakie informacje przekazano konsumentowi.

Co sprawdzić w umowie na pompę ciepła?

Przed podpisaniem umowy warto sprawdzić co najmniej:

1. producenta, model i moc urządzenia;
2. pełną cenę inwestycji;
3. zakres prac objętych ceną;
4. zasady naliczania kosztów dodatkowych;
5. harmonogram płatności;
6. termin wykonania;
7. warunki techniczne nieruchomości;
8. odpowiedzialność za ich ocenę;
9. zasady odbioru instalacji;
10. procedurę zgłaszania wad;
11. warunki gwarancji;
12. dostępność serwisu;
13. zasady zmiany urządzenia;
14. możliwość zmiany ceny;
15. odpowiedzialność za szkody montażowe;
16. kary i dodatkowe opłaty;
17. zasady odstąpienia albo rozwiązania umowy;
18. powiązanie umowy z kredytem lub dotacją.

UOKiK rekomenduje również, aby przed podpisaniem umowy sprawdzić, czy wskazano markę, model i moc elementów instalacji, zakres prac, termin, całkowitą cenę oraz warunki gwarancji. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Nie należy podpisywać pustych załączników ani potwierdzać wykonania czynności, które w rzeczywistości nie miały miejsca.

Co powinny zrobić firmy instalacyjne?

Decyzja UOKiK jest również istotna dla przedsiębiorców działających na rynku OZE.

Warto przeprowadzić audyt:

• wzorców umów,
• regulaminów,
• formularzy ofertowych,
• ankiet technicznych,
• protokołów odbioru,
• dokumentów wykorzystywanych przez handlowców.

Szczególnej analizy wymagają zapisy przewidujące:

• jednostronną zmianę urządzenia,
• zmianę ceny,
• wysokie kary,
• nieokreślone koszty dodatkowe,
• ograniczenie odpowiedzialności przedsiębiorcy,
• przerzucenie ryzyka technicznego na klienta,
• fikcyjne oświadczenia o indywidualnym negocjowaniu umowy.

Audyt powinien obejmować nie tylko treść dokumentów, ale również rzeczywisty sposób prowadzenia sprzedaży.

FAQ – umowa na pompę ciepła

Czy firma może zmienić pompę ciepła po podpisaniu umowy?

Możliwość zmiany zależy od treści konkretnej umowy. Jednostronne prawo przedsiębiorcy do istotnej zmiany urządzenia lub ceny bez realnej możliwości odmowy przez konsumenta może jednak budzić poważne zastrzeżenia.

Czy niedozwolona klauzula w umowie jest ważna?

Postanowienie abuzywne nie wiąże konsumenta na zasadach wynikających z Kodeksu cywilnego. Nie oznacza to jednak automatycznie nieważności całej umowy.

Czy można odstąpić od umowy na pompę ciepła zawartej w domu?

Tak, jeżeli spełnione są przesłanki ustawowe. Co do zasady termin wynosi 14 dni, a przy nieumówionej wizycie przedsiębiorcy w domu konsumenta – 30 dni.

Czy decyzja UOKiK dotycząca Nasz Prąd jest prawomocna?

Nie. Decyzja nr RŁO-2/2026 nie jest prawomocna i przedsiębiorca może odwołać się od niej do sądu.

Ile klauzul zakwestionował UOKiK?

Prezes UOKiK uznał za niedozwolone 21 postanowień stosowanych przez spółkę Nasz Prąd i nałożył karę w wysokości 21 475 000 zł.

Podsumowanie – umowa na pompę ciepła

Umowa na pompę ciepła powinna precyzyjnie określać urządzenie, cenę, zakres prac, harmonogram płatności oraz odpowiedzialność wykonawcy.

Decyzja Prezesa UOKiK nr RŁO-2/2026 pokazuje, że szczególnie problematyczne mogą być zapisy pozwalające przedsiębiorcy jednostronnie zmieniać urządzenie lub cenę, nakładać nieproporcjonalne kary, przerzucać odpowiedzialność techniczną na konsumenta albo ograniczać własną odpowiedzialność.

Decyzja nie jest jeszcze prawomocna i dotyczy konkretnej spółki. Nie oznacza automatycznie, że każda podobna umowa innego wykonawcy zawiera niedozwolone postanowienia.

Każdą umowę należy oceniać indywidualnie, uwzględniając zarówno jej treść, jak i okoliczności zawarcia.

Kancelaria Oziębłowski wspiera konsumentów i przedsiębiorców w analizie umów dotyczących pomp ciepła, fotowoltaiki i innych instalacji OZE, ocenie niedozwolonych postanowień oraz prowadzeniu sporów związanych z wykonaniem, rozliczeniem i rozwiązaniem umów.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej.

Paweł Oziębłowski

See Full Bio