Obowiązek selektywnego zbierania odpadów komunalnych przez przedsiębiorców poza systemem gminnym oraz konsekwencje braku zawarcia umowy

W gminach, które nie objęły nieruchomości niezamieszkałych systemem gminnym,
przedsiębiorcy samodzielnie organizują odbiór odpadów komunalnych.
Nie jest to jednak wyłącznie kwestia swobody kontraktowej. Punktem wyjścia pozostaje
publicznoprawny obowiązek selektywnego zbierania odpadów
zgodnie z ustawą, przepisami wykonawczymi oraz regulaminem obowiązującym na terenie
danej gminy.

Obowiązek selektywnej zbiórki odpadów u przedsiębiorców

W gminach, które nie objęły nieruchomości niezamieszkałych systemem gminnym, przedsiębiorcy samodzielnie organizują odbiór odpadów komunalnych. Nie jest to jednak wyłącznie kwestia swobody kontraktowej. Punktem wyjścia pozostaje publicznoprawny obowiązek selektywnego zbierania odpadów, wynikający z przepisów prawa oraz regulaminów obowiązujących na terenie danej gminy.

Obowiązek selektywnej zbiórki – jednolity standard krajowy

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na wytwórców odpadów komunalnych obowiązek ich selektywnego zbierania. Co więcej, zakres tego obowiązku został doprecyzowany w przepisach wykonawczych, które wprowadziły jednolity system frakcyjny obowiązujący w skali całego kraju.

Minimalny standard obejmuje wyodrębnienie następujących frakcji:

• 

  papier,

• metale i tworzywa sztuczne,

• szkło,

• bioodpady,

• odpady zmieszane (resztkowe).

W praktyce selektywna zbiórka musi mieć charakter realny, a nie deklaratywny. Jeżeli dana frakcja nie została organizacyjnie wyodrębniona, nie można mówić o wykonaniu obowiązku ustawowego.

Regulamin gminy a obowiązki przedsiębiorcy

Regulamin utrzymania czystości i porządku, uchwalany przez radę gminy, może rozszerzać katalog frakcji ponad ustawowe minimum. W konsekwencji w wielu gminach funkcjonuje dodatkowa segregacja obejmująca m.in. tekstylia, popiół, odpady zielone czy odpady gastronomiczne. Szczegółowe informacje publikowane są również przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska.

Przedsiębiorca jest zobowiązany dostosować system gospodarowania odpadami do lokalnego regulaminu. Co istotne, nieznajomość jego postanowień nie zwalnia z odpowiedzialności.

Obowiązek kontroli po stronie organu gminy

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma ustawowy obowiązek kontrolowania, czy właściciele nieruchomości nieobjętych systemem gminnym zawarli umowy na odbiór odpadów komunalnych oraz czy realizują selektywną zbiórkę zgodnie z przepisami.

Kontrola obejmuje zarówno fakt zawarcia umowy, jak i jej treść. Ponadto organ bada, czy umowa obejmuje wszystkie wymagane frakcje oraz czy jest zgodna z regulaminem gminnym. W praktyce obejmuje to również weryfikację danych w systemie BDO.

Działania organu w przypadku braku umowy

Jeżeli w toku kontroli zostanie stwierdzone, że przedsiębiorca nie zawarł wymaganej umowy, gmina organizuje odbiór odpadów z urzędu. Następnie organ wydaje decyzję administracyjną określającą obowiązek uiszczania opłat, ich wysokość, terminy płatności oraz sposób realizacji odbioru.

Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W konsekwencji, w razie braku zapłaty, możliwe jest wszczęcie egzekucji administracyjnej.

Konsekwencje dla przedsiębiorcy

Brak zawarcia umowy może prowadzić do zastosowania stawki podwyższonej, w szczególności w przypadku nieselektywnej zbiórki odpadów. Ponadto przedsiębiorca może ponosić odpowiedzialność wykroczeniową, a w poważniejszych przypadkach również administracyjną na gruncie przepisów o odpadach. Nadzór w tym zakresie sprawują organy Inspekcji Ochrony Środowiska.

Negatywne konsekwencje mogą dotknąć również podmiot odbierający odpady, jeżeli zawarta umowa nie obejmuje wszystkich wymaganych frakcji lub narusza warunki prowadzenia działalności regulowanej.

Podsumowanie

W gminach poza systemem gminnym przedsiębiorca ma obowiązek nie tylko zawrzeć umowę na odbiór odpadów komunalnych, lecz przede wszystkim zapewnić realną selektywną zbiórkę wszystkich wymaganych frakcji.

W praktyce brak umowy uruchamia administracyjny mechanizm przymusowy, którego skutki finansowe mogą być istotnie bardziej dotkliwe niż koszt prawidłowo zorganizowanego systemu odbioru odpadów. Dlatego w przypadku wątpliwości warto skorzystać z