Umowy na odbiór odpadów

Przepisy ustawy o odpadach nie nakazują wprost zawierania wszystkich umów w formie pisemnej. W praktyce wiele firm ogranicza się do mailowych potwierdzeń, zamówień telefonicznych lub ustnych ustaleń z kontrahentem. Taki sposób współpracy jest jednak ryzykowny i może prowadzić do poważnych problemów prawnych oraz organizacyjnych.Brak umowy w odpowiedniej formie skutkuje najczęściej:-brakiem jasno określonych obowiązków stron, w tym odpowiedzialności za transport, magazynowanie i ewidencję odpadów,- problemami z realizacją reklamacji dotyczących jakości lub rodzaju przekazanych odpadów,- brakiem uregulowania sankcji za nienależyte wykonanie umowy lub niewywiązanie się z obowiązków środowiskowych,- w przypadku odpadów komunalnych – naruszeniem przepisów, które wprost wymagają zawarcia umowy w formie pisemnej.Dlatego zaleca się, aby współpraca w branży odpadowej była potwierdzana co najmniej w formie dokumentowej (np. podpisane skany, elektroniczne potwierdzenia warunków), a najlepiej – w formie pisemnej, precyzyjnie regulującej zakres usług, obowiązki stron oraz zasady odpowiedzialności.Wniosek: forma pisemna nie jest formalnym wymogiem w każdej sytuacji, ale stanowi niezbędny element bezpiecznej i profesjonalnej współpracy w branży odpadowej.

Nie zawsze. Samo przekazanie odpadu innemu podmiotowi nie oznacza automatycznego zwolnienia z odpowiedzialności. Zgodnie z art. 27 ust. 1–2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, odpowiedzialność przechodzi na odbiorcę tylko wtedy, gdy odpady zostaną przekazane uprawnionemu posiadaczowi odpadów, posiadającemu wymagane zezwolenia oraz wpis do rejestru BDO, a sam odbiorca postępuje z nimi zgodnie z przepisami prawa.Jeżeli odbiorca zagospodarowuje odpady niezgodnie z przepisami lub prowadzi działalność niezgodną z posiadanym zezwoleniem, dotychczasowy posiadacz ponosi solidarną odpowiedzialność za nieprawidłowe postępowanie z odpadami.W przypadku odpadów niebezpiecznych ustawodawca wprowadza surowszą zasadę – odpowiedzialność przekazującego kończy się dopiero w momencie ich ostatecznego zagospodarowania zgodnie z przepisami prawa. Oznacza to, że nawet jeśli odpady zostały przekazane uprawnionemu podmiotowi, przekazujący odpowiada aż do chwili ich prawidłowego unieszkodliwienia lub odzysku.Dlatego w umowie należy szczególnie zadbać o: - potwierdzenie posiadania przez odbiorcę ważnych zezwoleń środowiskowych, - możliwość okresowej weryfikacji kontrahenta w BDO i rejestrach publicznych, - precyzyjne określenie momentu przekazania i udokumentowania odpadu (np. poprzez zatwierdzoną Kartę Przekazania Odpadu – KPO).Podstawa prawna: art. 27 ust. 1–2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm.).Wniosek: odpowiedzialność przechodzi na odbiorcę tylko wówczas, gdy jest on uprawniony i działa zgodnie z prawem, a w przypadku odpadów niebezpiecznych – dopiero po ich prawidłowym zagospodarowaniu.

Odbierający odpady musi dysponować odpowiednią decyzją administracyjną (zezwoleniem na zbieranie, przetwarzanie lub unieszkodliwianie odpadów), w przeciwnym razie przekazanie odpadów będzie naruszeniem ustawy. Przed podjęciem współpracy należy zweryfikować, czy jego zezwolenia lub pozwolenie obejmuje obejmuje dany kod odpadu.

Różnica między tymi umowami jest zasadnicza i ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności prawnej za odpady.Umowa na odbiór odpadów dotyczy przejęcia odpadów przez odbiorcę w celu ich dalszego zagospodarowania, odzysku lub unieszkodliwienia. Odbiorca staje się posiadaczem odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, a wraz z przyjęciem odpadów (i potwierdzeniem tego faktu w systemie BDO) przejmuje odpowiedzialność za ich dalsze postępowanie. Tego rodzaju umowa powinna więc szczegółowo określać:- kody i rodzaje przekazywanych odpadów,- miejsce i sposób odbioru,- obowiązki ewidencyjne stron,oraz moment przejścia odpowiedzialności.Umowa na transport odpadów ma inny charakter – dotyczy wyłącznie usługi przewozu odpadów z miejsca ich wytworzenia lub magazynowania do miejsca odzysku lub unieszkodliwienia. W jej ramach odpowiedzialność za odpady nie przechodzi na przewoźnika, który jedynie realizuje transport w imieniu posiadacza odpadów. Transporter musi posiadać wpis do rejestru BDO w zakresie transportu odpadów, ale nie staje się właścicielem ani posiadaczem odpadów.W praktyce oznacza to, że:- w umowie na odbiór kluczowe są kwestie przekazania i zagospodarowania odpadów,- w umowie na transport – sposób, warunki i bezpieczeństwo przewozu.

Tylko w bardzo ograniczonym zakresie. Odpowiedzialność za odpady ma charakter publicznoprawny i wynika bezpośrednio z ustawy o odpadach – w szczególności z art. 27 ust. 1–4 ustawy o odpadach. Oznacza to, że żadne postanowienia umowne nie mogą skutecznie wyłączyć ani ograniczyć tej odpowiedzialności wobec organów administracji (np. WIOŚ, marszałka województwa).Strony mogą natomiast uregulować odpowiedzialność cywilną między sobą, tj. określić w umowie, w jakim zakresie odbiorca lub przewoźnik ponosi odpowiedzialność za szkody, nieprawidłowe zagospodarowanie odpadów lub błędy w ewidencji. W praktyce oznacza to możliwość:- wprowadzenia klauzul odszkodowawczych lub kar umownych,- zastrzeżenia obowiązku odbiorcy do posiadania ważnych zezwoleń i ich aktualizacji,- ustanowienia prawa odstąpienia od umowy w razie utraty decyzji środowiskowej przez kontrahenta,- określenia procedur reklamacyjnych lub weryfikacyjnych (np. obowiązek udostępnienia dokumentacji BDO).Nie można jednak skutecznie „przerzucić” odpowiedzialności administracyjnej – nawet jeśli umowa przewiduje, że za odpady odpowiada wyłącznie odbiorca, organ kontrolny i tak może pociągnąć do odpowiedzialności także przekazującego, jeżeli odpady zostały przekazane z naruszeniem przepisów.

Tak, ale wymaga szczególnej ostrożności. Należy zweryfikować, czy zagraniczny kontrahent ma stosowne uprawnienia oraz czy transgraniczne przemieszczanie odpadów spełnia wymogi rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Nasza kancelaria przygotowuje umowy także w języku angielskim i doradza w zakresie współpracy międzynarodowej.