Upadłość konsumencka 2026 – umorzenie długów

Upadłość konsumencka 2026 może przynieść istotną zmianę na końcowym etapie oddłużenia. Rządowy projekt nowelizacji Prawa upadłościowego przewiduje, że po wykonaniu planu spłaty wierzycieli pozostałe zobowiązania objęte oddłużeniem będą mogły zostać umorzone z mocy prawa, bez konieczności oczekiwania na odrębne postanowienie sądu.

Projekt został przyjęty przez Radę Ministrów 2 września 2026 r., a 4 września 2026 r. wpłynął do Sejmu. Otrzymał numer druku 3085. 15 września 2026 r. został skierowany do pierwszego czytania w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Na 28 września 2026 r. projekt nadal nie jest obowiązującym prawem. Sejm

Dłużnicy i wierzyciele powinni zatem nadal stosować obecne przepisy Prawa upadłościowego. Warto jednak już teraz znać planowane rozwiązania, ponieważ mogą one istotnie zmienić sposób zakończenia wykonywania planu spłaty wierzycieli.

Upadłość konsumencka – jak obecnie wygląda umorzenie długów?

Plan spłaty wierzycieli określa, w jakim zakresie oraz przez jaki okres upadły ma regulować swoje zobowiązania.

Według obowiązujących przepisów samo zakończenie okresu, na który ustalono plan spłaty, nie powoduje jeszcze automatycznego oddłużenia.

Zgodnie z art. 491²¹ Prawa upadłościowego, po wykonaniu obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu oraz umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości, które nie zostały zaspokojone w ramach planu.

Obecny model wymaga więc formalnego zakończenia tego etapu przez sąd.

Upadły ma również obowiązki związane z wykonywaniem planu spłaty, w tym obowiązek składania corocznych sprawozdań. Nieprawidłowe wykonywanie planu może w określonych przypadkach doprowadzić do jego uchylenia, a w konsekwencji do braku oddłużenia.

Upadłość konsumencka 2026 – automatyczne umorzenie długów po 3 miesiącach

Najważniejsza projektowana zmiana dotyczy właśnie sposobu zakończenia planu spłaty.

Jeżeli plan nie zostanie wcześniej skutecznie zmieniony albo uchylony, zobowiązania objęte oddłużeniem mają zostać umorzone z mocy prawa po upływie trzech miesięcy od zakończenia okresu, na który ustalono plan spłaty wierzycieli.

Oznacza to, że co do zasady nie będzie potrzebne odrębne postanowienie sądu stwierdzające wykonanie planu spłaty i umarzające pozostałe zobowiązania.

Informacja o terminie przyszłego umorzenia ma znaleźć się już w postanowieniu ustalającym plan spłaty. Ma być również publikowana w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Gov.pl

Trzymiesięczny okres pomiędzy końcem planu a umorzeniem zobowiązań ma jednak bardzo konkretne znaczenie.

W tym czasie wierzyciele będą mogli wystąpić do sądu z wnioskiem o zmianę albo uchylenie planu spłaty, jeżeli istnieją ku temu podstawy. Dopiero brak skutecznej interwencji ma prowadzić do umorzenia zobowiązań z mocy prawa.

Nie każdy dług zostanie umorzony

Automatyczne umorzenie nie oznacza, że po zakończeniu planu spłaty znikną wszystkie zobowiązania upadłego.

Prawo upadłościowe przewiduje bowiem kategorie zobowiązań, które nie podlegają umorzeniu.

Dotyczy to między innymi określonych zobowiązań alimentacyjnych, rent odszkodowawczych, grzywien, obowiązków naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia wynikających z orzeczeń karnych, a także niektórych zobowiązań umyślnie nieujawnionych przez upadłego.

W konkretnej sprawie trzeba zatem ustalić nie tylko termin zakończenia planu spłaty, ale również charakter każdego zobowiązania i możliwość objęcia go oddłużeniem.

Mniejszy nadzór sądu i większa aktywność wierzycieli

Projekt zakłada również ograniczenie wykonywanego z urzędu nadzoru sądu nad realizacją planu spłaty.

Założenie jest takie, że to wierzyciele najlepiej wiedzą, czy należne im kwoty są rzeczywiście regulowane. Sąd ma podejmować czynności związane ze zmianą lub uchyleniem planu przede wszystkim na wniosek zainteresowanego podmiotu.

Z punktu widzenia wierzyciela oznacza to większą potrzebę bieżącego monitorowania wykonywania planu.

Jeżeli dłużnik nie dokonuje wymaganych wpłat, jego sytuacja majątkowa istotnie się poprawiła albo pojawiły się inne okoliczności mogące uzasadniać zmianę lub uchylenie planu, bierne oczekiwanie może być niekorzystne.

Po upływie przewidzianego w ustawie terminu zobowiązania objęte oddłużeniem mogą bowiem zostać umorzone z mocy prawa.

Dłużnik nadal będzie miał obowiązki

Ograniczenie bieżącego nadzoru sądu nie oznacza zniesienia obowiązków upadłego.

Dłużnik nadal powinien prawidłowo wykonywać plan spłaty i realizować wynikające z niego obowiązki.

Projekt zakłada również dalsze składanie rocznych sprawozdań dotyczących sytuacji upadłego. Dokumentacja ta ma umożliwiać ocenę m.in. sytuacji zawodowej, majątkowej oraz kosztów utrzymania dłużnika.

Dlatego osoba wykonująca plan spłaty powinna nadal gromadzić dokumenty pozwalające wykazać prawidłową realizację planu oraz zmiany swojej sytuacji finansowej.

Brak sprawozdania a oddłużenie

Projekt przewiduje zmianę podejścia do niezłożenia rocznego sprawozdania.

Sam brak sprawozdania nie ma automatycznie przesądzać o uchyleniu planu spłaty, jeżeli dłużnik faktycznie realizuje wynikające z niego obowiązki.

Nie oznacza to jednak, że obowiązek sprawozdawczy przestanie mieć znaczenie.

Brak wymaganych dokumentów może powodować spory dotyczące rzeczywistej sytuacji majątkowej upadłego oraz utrudniać wykazanie prawidłowego wykonywania obowiązków.

Czy wcześniejsza spłata może skrócić plan spłaty?

Projekt przewiduje również rozwiązanie korzystne dla dłużników, którzy wcześniej spłacą wszystkie kwoty przewidziane w planie.

W takim przypadku upadły będzie mógł wystąpić do sądu o skrócenie okresu wykonywania planu spłaty. Gov.pl

Sama wcześniejsza spłata nie ma jednak automatycznie kończyć planu.

Sąd będzie oceniał spełnienie ustawowych przesłanek skrócenia okresu jego wykonywania. Po zakończeniu skróconego planu zastosowanie ma mieć następnie zasada automatycznego umorzenia pozostałych zobowiązań objętych oddłużeniem.

Jakie jeszcze zmiany przewiduje projekt?

Projekt nie ogranicza się wyłącznie do automatycznego umorzenia długów.

Planowane zmiany dotyczą także organizacji postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych oraz funkcjonowania Krajowego Rejestru Zadłużonych.

Jedną z istotnych zmian ma być skrócenie okresu ujawniania danych osoby oddłużonej w KRZ.

Dane upadłego mają przestać być ujawniane po trzech latach od opublikowania informacji o umorzeniu zobowiązań z mocy prawa. Według projektodawcy rozwiązanie ma ułatwić osobom oddłużonym powrót do normalnego funkcjonowania gospodarczego.

Projekt obejmuje również inne zmiany proceduralne i organizacyjne związane z prowadzeniem postępowań upadłościowych.

Co z planami spłaty ustalonymi wcześniej?

Szczególnego znaczenia nabiorą przepisy przejściowe.

Nie należy zakładać, że każdy plan spłaty ustalony przed wejściem nowelizacji w życie automatycznie zostanie objęty nowym mechanizmem.

W konkretnej sprawie trzeba będzie ustalić między innymi:

• datę ogłoszenia upadłości,
• datę ustalenia planu spłaty wierzycieli,
• moment rozpoczęcia jego wykonywania,
• datę wejścia nowych przepisów w życie,
• czy wszczęto postępowanie o zmianę albo uchylenie planu.

Dopiero analiza tych okoliczności oraz ostatecznej treści przepisów przejściowych pozwoli określić, które regulacje znajdą zastosowanie do konkretnego postępowania.

Upadłość konsumencka 2026 – kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Projekt znajduje się obecnie na etapie prac sejmowych.

4 września 2026 r. wpłynął do Sejmu, a 15 września został skierowany do pierwszego czytania w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka.

Projekt przewiduje zasadniczo wejście ustawy w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Nie można jednak obecnie wskazać konkretnej daty wejścia zmian w życie.

Projekt może ulec zmianie podczas prac parlamentarnych, a uchwalona ustawa będzie jeszcze wymagała zakończenia całego procesu legislacyjnego oraz ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Do tego czasu obowiązują dotychczasowe przepisy.

Co powinien zrobić dłużnik?

Osoba wykonująca plan spłaty powinna przede wszystkim:

• terminowo regulować wymagane kwoty,
• zachowywać potwierdzenia dokonanych płatności,
• składać wymagane sprawozdania,
• dokumentować zmiany swojej sytuacji majątkowej i zawodowej,
• przechowywać korespondencję dotyczącą wykonywania planu.

Nie należy zakładać, że zapowiedź automatycznego umorzenia zwalnia dłużnika z prawidłowego wykonywania obecnego planu spłaty.

Co powinien zrobić wierzyciel?

Wierzyciele powinni natomiast dokładnie monitorować wykonywanie planów spłaty.

Szczególne znaczenie może mieć sprawdzanie:

• czy wszystkie wymagane raty są płacone,
• czy dłużnik terminowo wykonuje pozostałe obowiązki,
• czy jego sytuacja majątkowa nie uległa istotnej zmianie,
• czy występują przesłanki zmiany lub uchylenia planu.

Po wejściu nowych rozwiązań bierne oczekiwanie może być szczególnie ryzykowne, ponieważ po upływie ustawowego terminu pozostałe zobowiązania objęte oddłużeniem mają zostać umorzone z mocy prawa.

FAQ – upadłość konsumencka 2026

Czy długi po wykonaniu planu spłaty umorzą się automatycznie?

Według projektu zobowiązania objęte oddłużeniem mają ulegać umorzeniu z mocy prawa po upływie trzech miesięcy od zakończenia okresu, na który ustalono plan spłaty, jeżeli wcześniej plan nie zostanie skutecznie zmieniony albo uchylony.

Czy automatyczne umorzenie długów już obowiązuje?

Nie. Na 28 września 2026 r. regulacja pozostaje projektem ustawy – druk sejmowy nr 3085.

Dlaczego przewidziano trzy miesiące oczekiwania?

Okres ten ma umożliwić wierzycielom wystąpienie do sądu o zmianę albo uchylenie planu spłaty, jeżeli nie był on prawidłowo wykonywany.

Czy wszystkie zobowiązania zostaną umorzone?

Nie. Prawo upadłościowe przewiduje zobowiązania, które nie podlegają oddłużeniu. W każdej sprawie należy więc ustalić charakter konkretnego długu.

Czy wcześniejsza spłata pozwoli szybciej zakończyć plan?

Projekt zakłada możliwość wystąpienia przez upadłego do sądu o skrócenie okresu wykonywania planu, jeżeli wcześniej spłaci należności przewidziane w planie.

Podsumowanie – upadłość konsumencka 2026

Upadłość konsumencka 2026 może zostać istotnie uproszczona na końcowym etapie oddłużenia.

Najważniejszą projektowaną zmianą jest odejście od konieczności oczekiwania na odrębne postanowienie sądu stwierdzające wykonanie planu i umarzające zobowiązania.

Pozostałe zobowiązania objęte oddłużeniem mają co do zasady zostać umorzone z mocy prawa po upływie trzech miesięcy od zakończenia okresu planu spłaty.

Zmiana zwiększy jednak znaczenie aktywności wierzycieli. Jeżeli plan nie będzie prawidłowo wykonywany, konieczne może być podjęcie odpowiednich działań przed upływem terminu prowadzącego do automatycznego umorzenia zobowiązań.

Na 28 września 2026 r. nowe rozwiązania jeszcze nie obowiązują. Projekt ma numer druku sejmowego 3085 i znajduje się na etapie prac w Sejmie.

Kancelaria Oziębłowski wspiera dłużników i wierzycieli w sprawach dotyczących upadłości konsumenckiej, wykonywania i zmiany planu spłaty wierzycieli, umorzenia zobowiązań oraz oceny skutków zmian w Prawie upadłościowym.

Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, zwłaszcza gdy plan spłaty nie jest prawidłowo wykonywany, sytuacja majątkowa dłużnika uległa istotnej zmianie albo zbliża się koniec okresu jego wykonywania.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej.

Paweł Oziębłowski

See Full Bio